Haluk Gerger: Ekonomik krizin kaynağı kapitalizmdir

Brüksel (01.03.2009)- Avrupa Ezilen Göçmenler Konfederasyonu AvEG-Kon’a bağlı olarak çalışmalarını Belçika’da sürdüren Ezilen Göçmenler Kolektifi (EGK) dün “Kapitalizm Kriz, Sosyalizm Çözüm” isimli bir panle düzenledi. Saat 14.00’de başlayan panele Nazım Hikmet Marksist Bilimler Akademesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Haluk Gerger konuşmacı olarak katılırken paneli 120 kişi izledi.

Panelde ilk sözü alan AvEG-Kon Yönetim Kurulu üyesi Zeynep Görgü, AvEG-Kon’un çalışmalarından kısaca bahsettikten sonra ve paneli neden düzenlediklerine dair açıklamalarda bulundu. Görgü’den sonra sözü Prof. Dr Haluk Gerger aldı.

Ekonomik krizin kaynağı kapitalist sistem

Küresel ekonomik krizin nedenlerini anlatmadan önce katılımcılara bir soru yönelten Haluk Gerger çocuklarının doktor, avukat, mühendis olmasını isteyen ebebeynlerin neden “çocuğum şöyle güclü pazulara sahip olsun ve işçi olsun” diyemediklerini sordu. Bu duruma rağmen insanların birçoğunun işçi olduğunu dile getiren Gerger, ekonomik krizin kapitalist üretim ilişkilerinden kaynaklandığının altını çizdi.

Aşırı birikim kapitalizmin kaçınılmaz sonucu olduğunu belirten Gerger, kapitalistlerin İspanya’da fazla domatesleri ezdiklerini, Türkiye’de sütleri denize döktüklerini ama bunu ihtiyacı olan insanlara dağıtmadıklarını ifade etti. 1970’li yıllardan itibaren burjuvazinin elinde çok fazla miktarda para artısının ortaya çıktığını söyleyen Prof. Dr. Haluk Gerger, “bu fazla para günümüzde spekülasyona yöneldi” dedi. Gerger “Sovyetlerin dağılmasından sonra yeni pazarların ortaya çıkacağını söyleyen kapitalistler, bu pazarların hitmet ve mal yönünden doymasından sonra fazla parayla dünya çapında kumar oynamaya başladığını” vurguladı.

Spekülatif para yeni bir sermaye türüdür

Prof. Dr. Haluk Gerger her yıl 3 ile 5 trilyon doların tüm dünyayı dolaştığını söyledi. Bir bankanının yada paraya hakim olan şirketlerin bir tek tuşla önce Singapur’a ardından Japonya’ya, sonrasında farklı bir ülkenin borsasına rahatça para transferi yapabildiğini ve buralarda aldıkları bono ve tahvillerle para kazanmaya devam ettiklerini sözlerine ekledi. Gerger, “bir borsada 60 milyon dolar kazanan bir şirket, belki farklı bir borsada 80 milyon dolar kaybedebiliyor ama paranın dünya üzerinde dolaşımı bu süreçten etkilenmeden devam ediyor” dedi. Prof. Dr. Gerger, mal ve hizmet üretmeyen ve hergün çığ gibi büyüyen bu spekülatif paranın yeni bir sermaye türü olduğunu dile getirdi.

Kapitalizm üç farklı krizle karşımıza çıktı

Kapitalizmin fazla üretim krizlerini devrevi ve konjoktürel kriz olarak ifadelendiren Gerger, bu krizleri bir süre sonra aşıldığını ifade etti. 1929 krizinin büyüklüğünün sistemin yenilenmesine ve değişmesine yol açtığını söyleyen Gerger, sistemin krizi aşabilmek için ABD’de işçilere kuyu açtırdığını ve sonra geri doldurttuğunu söyledi.

Birikim modeli krizlerin 1970’ler ortaya çıkan neo-liberal üretim ilişkilerinden kaynaklandığını ifade eden Gerger, günümüzde yaşanan krizi ise insanlık krizi olarak tanınladı. İnsanlık krizini örneklerle açan Gerger, 1 buçuk milyar insanın günde 0,80 centle, 3 milyar insan ise günde 2 dolarla yaşamak mecburiyetinde olduğunu söyledi. Yine 1 buçuk insan temiz içme suyundan yoksun, yine bir okarı elektrik ihtiyacını karşılayamıyor diyen Gerger, 4 milyar insanın sağlık hizmetlerini yeteri kadar alamadığını belirtti.

4 kişinin mal varlığı 48 devlete eşit

Dünyada yaşayan 4 tane insanın geliri dünyada 48 devletin GSMH’ından daha fazladır diyen Haluk Gerger buna örnek olarak 2001 yılında yapılan bir araştırmada dünyanın en zengini 10 kişinin kazandığı paranın Japonya ve batı Avrupa’dan daha fazla olduğunu verdi. Yoksulluktan bahsederken milyarlardan bahsettiklerini dile getiren Gerger “zenginlikten bahsederken tek tek kişilerden bahsediyoruz” dedi.

Kriz nasıl aşılır

“Krizler kendi başlarına kapitalizmin yıkılması sonucunu doğurmayacağını” söyleyen Gerger, kriz döneminde sermayenin el değiştirdiğine ve daha çok sermayenin daha az kişinin eline geçtiğini ifade etti.  

Prof. Dr. Haluk Gerger, krizin faturasının emekçi yığınlara çıkarıldığını vurguladı ve bunun yanında demokratik, sosyal kazanımların bujuvazi tarafından geri alındığını ve politik baskıların artırıldığını sözlerine ekledi. Gerger devamla “En demokratik devletler bile halkın cebinden trilyonlarca parayı alıyor ve bankaraların, şirketlerin hesabına geçiriyor. Devletler sadece bugün içinde para almıyorlar gelecek nesilleri de hipotek altına alıyorlar. Çünkü bu krizi burjuvazi yönetiyor” dedi.

Türkiye’deki krizin temel nedeni Kürt sorunu

Nazım Hikmet Marksist Bilimler Akademesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Haluk Gerger krizle ilgili panelin bir bölümünü ise Türkiye’de yaşanan ekonomik krize getirdi. Ekonomik krizin ana sebebinin Kürt sorunu ve savaş olduğunu ifade eden Haluk Gerger, Türkiye’de pek çok sorunun temeline inilirse Kürt sorununda çözümsüzlük, buna bağlı olarak şiddet  ve savaş olduğunu görürüz” dedi.

Gerger devamla “Kürt sorunundan kaynaklı  bunalımdan etkilenen ve yıkıcı hale gelen politik sistemin çökmüş olması ve iktidar mücadelesi veren bloklar, Türkiye’deki krizin temel sebepleri arasındadır” dedi.

Yaşanan krize müdehalede ve işçi sınıfı ile ilişkilenmede devrimci hareketin ve sosyalistlerin sorunlar yaşadığını ifade eden Haluk Gerger krize karşı devrimci hareketin kaydedici pozisyonda olduğunu söyledi.

Burjuvazinin tüm dünyada kazanılmış haklara saldırdığını söyleyen Haluk Gerger, “işçi sınıfı bugün ne kadar uyuyor olursa olsun, haklarının savunucusu konuma evrileceğini söyledi” sözlerine ekledi.

Verilen kısa aradan sonra panelin ikinci bölümü soru – cevaba ayrıldı. Canlı tartışmaların yaşantığı bu bölümden sonra panel sona erdi. Panele FEK-BEL yöneticileri, KNK üyesi Ahmet Dere, Kürt Enstitusu Başkanı Derwiş Ferho, yazar Jean Claude Paye, Iranlı 8 Mart Örgütü, Faslı ve Belçikalı emekçiler katıldı.